Onderzoekers hebben ontdekt dat sommige mannelijke blauwgestreepte octopussen een nieuw verdedigingsmechanisme hebben ontwikkeld om te voorkomen dat ze tijdens de voortplanting door hongerige vrouwtjes worden opgegeten. Aan het begin van de paring injecteren de mannelijke blauwgestreepte octopussen met grote precisie een dosis verlammende tetrodotoxine (TTX) in de aorta van hun vrouwtje, achter in haar hoofd. Hierdoor worden de vrouwtjes immobiel, waardoor de mannetjes succesvol kunnen paren en tegelijkertijd voorkomen dat ze door hun partners worden opgegeten.
De blauwgestreepte octopus (Hapalochlaena fasciata) is inheems in de Stille Oceaan voor de oostkust van Australië. Het zijn kleine koppotigen van ongeveer vijftien centimeter. Ze gebruiken het neurotoxine tetrodotoxine (TTX) in hun achterste speekselklieren om zichzelf te beschermen tegen roofdieren en om grote prooien te immobiliseren. De iriserende blauwe ringen op hun armen waarschuwen naderende roofdieren, terwijl het met TTX beladen speeksel de prooien immobiliseert wanneer ze gebeten worden.
Hapalochlaena fasciata vertoont seksuele dimorfie. De vrouwtjes die eieren dragen zijn groter, ongeveer twee keer zo groot als de mannetjes. Wanneer de vrouwtjes eieren leggen, besteden ze ongeveer zes weken aan langdurige moederzorg, waarbij ze de eieren uitbroeden zonder te eten. Door hun toegenomen eetlust eten de vrouwtjes hun mannelijke partners vaak op na de paring. De mannetjes van de blauwgestreepte octopus zijn daardoor kwetsbaar voor seksueel kannibalisme, een fenomeen dat vaak voorkomt bij weekdieren.
Onderzoekers hebben ontdekt dat sommige mannelijke blauwgestreepte octopussen een nieuw verdedigingsmechanisme hebben ontwikkeld om te voorkomen dat ze tijdens de voortplanting door hongerige vrouwtjes worden opgegeten. Aan het begin van de paring maken mannelijke blauwgestreepte octopussen zeer precieze beten om een dosis verlammende tetrodotoxine (TTX) in de aorta van hun vrouwelijke partner op de achterkant van haar hoofd te injecteren. Dit maakt vrouwtjes onbeweeglijk, zodat mannetjes succesvol kunnen paren en niet door hun partners worden opgegeten.
Interessant genoeg ontdekten de onderzoekers ook dat de mannetjes veel grotere tetrodotoxine (TTX) producerende achterste speekselklieren (PSG) hebben dan de vrouwtjes. Dit verschil is mogelijk geassocieerd met het reproductieve verdedigingsmechanisme van mannetjes.
Dit is een klassiek voorbeeld van co-evolutie bij twee geslachten van blauwgestreepte octopussen, waarbij verlammend tetrodotoxine (TTX) bij mannetjes de kannibaliserende werking van grote vrouwtjes tegengaat.
***
Referenties:
- Chung, Wen-Sung et al. Blauwgestreepte octopus Hapalochlaena fasciata mannetjes vergiftigen vrouwtjes om copulatie te vergemakkelijken. Current Biology, Volume 35, Nummer 5, R169 – R170. Gepubliceerd op 10 maart 2025. DOI: https://doi.org/10.1016/j.cub.2025.01.027
***
 into their female mate’s aorta on the back of her head. This render females immobile so that males mate successfully and also avoid being eaten by their partners.){kind=link}